ixhegu (Old Man): incazelo yephupho ngokwamasiko (amaXhosa)
Ekulandiseni kwamaMpondo namaNdlambe, ixhegu elivela ephusheni lingaba idlozi, ngokuvamile elingubaba noma umkhulu, eliza ukuzocela okuthile. UHunter ubhala ukuthi indoda egulayo ebona uyise noma umkhulu wayo ephusheni ikuthatha njengokucelwa ukuba ihlabe isilwane njengomnikelo wesiko, kanti uBigalke ubhala ngomphuphi owacelwa ukuba enzele umkhulu wakhe isiko. [1] [2]
Amagama
- IsiNgisi: Old Man
- isiZulu: ixhegu
Uhlolojikelele
Ucwaningo lukaHunter lwango-1936 ngamaMpondo luchaza ukuthi izinyanya zivela emaphusheni zinjengoba zazinjalo zisaphila, nokuthi indoda egulayo ebona uyise noma umkhulu wayo ephusheni iyazi ukuthi icelwa ukuba ihlabe isilwane njengomnikelo wesiko. Ucwaningo lukaBigalke ngamaNdlambe lulandisa ngendoda eyaphupha uyise ephakathi kwamaxhegu eyayingawazi; uyise wayicela ukuba yenzele umkhulu wayo, uMgoqi, isiko, wayinika nomkhonto eyayizowusebenzisa kulo. UBooi ulandisa ngowesifazane owaphupha amaxhegu amabili embethe amabhayi ampunga, athi angokhokho bakhe abangamadoda, nokuthi umsebenzi omningi wawuseza kuye. Lokhu yizindaba ezithile ezixoxwayo, akuyona incazelo eyodwa esebenza kuwo wonke amaphupho exhegu.
Ingqikithi: Okhokho nabangasekho
isiXhosa
UHunter, ebhala ngamaMpondo, uthi izinyanya zivela emaphusheni zinjengoba zazinjalo zisaphila, nokuthi indoda egulayo ebona uyise noma umkhulu wayo ephusheni ikuthatha njengokucelwa ukuba ihlabe isilwane njengomnikelo wesiko. UBigalke ulandisa ngendoda yakwaNdlambe eyacelwa nguyise, owayephakathi kwamaxhegu eyayingawazi, ukuba yenzele umkhulu wayo isiko. Umthombo owodwa, uBooi, ulandisa ngowesifazane owaphupha amaxhegu amabili athi angokhokho bakhe abangamadoda, nokuthi umsebenzi omningi wawuseza kuye. [1] [2] [3]
Imibuzo evamile
Ingabe ixhegu elisephusheni liyidlozi?
Ekulandiseni okulapha, lingaba yilo. UHunter, ebhala ngamaMpondo, uthi izinyanya zivela emaphusheni zinjengoba zazinjalo zisaphila, kanti uBooi ulandisa ngowesifazane owaphupha amaxhegu amabili athi angokhokho bakhe abangamadoda. [1] [3]
Kusho ukuthini ukuphupha umkhulu wakho?
UHunter ubhala ukuthi endodeni egulayo yakwaMpondo, ukubona uyise noma umkhulu wayo ephusheni kwakusho ukuthi icelwa ukuba ihlabe isilwane njengomnikelo wesiko. UBigalke ulandisa ngephupho lendoda yakwaNdlambe lapho uyise acela khona umphuphi ukuba enzele umkhulu wakhe isiko. [1] [2]
Kusho ukuthini uma amaxhegu ekhuluma nawe ephusheni?
Ekulandiseni kukaBooi, amaxhegu amabili athi angokhokho bakamphuphi abangamadoda amtshela ukuthi kunomsebenzi omningi ombhekile. Ekulandiseni kukaBigalke, ixhegu lacela okuthile okuphathelene nesiko. [3] [2]
Indlela yokucabanga ngaleli phupho
Bhala ukuthi ubani noma yini oyibonile, lokho ekwenzile nokuthi iphupho likwenze wazizwa kanjani. Iphupho elilodwa liyisiqalo sokuzindla, alisona isiprofetho, ukuxilongwa kwesifo noma isinqumo mayelana nobizo. Gcina imininingwane ku-ithuluzi lokuzindla ngephupho ngaphambi kokuba uyikhohlwe.
Izimpawu ezihlobene
Okuvamile
Ingqikithi efanayo
Joyina umphakathi
Joyina umphakathi ukuze nixoxe ngokuthi iphupho elifana naleli lichazwa kanjani emndenini wakini.
Imithombo
Le misebenzi eshicilelwe iyimithombo yezincazelo ezikuleli khasi.
Akukho ndima ecashuniwe kuleli khasi.
- Monica Hunter (1936). Reaction To Conquest. Oxford University Press for the International Institute of African Languages and Cultures. Chapter on Diviners/Initiation, c. pp. 320-323; plates XIX-XX (novice confesses her dreams).
- Erich Heinrich Bigalke (1970). The religious system of the Ndlambe of East London district. Rhodes University. PDF page 95.
- Beauty Ntombizanele Booi (2004). Three perspectives on ukuthwasa: The view from traditional beliefs, Western Psychiatry and Transpersonal Psychology. Rhodes University, Faculty of Humanities, Department of Psychology. PDF page 59.
Kugcine ukubuyekezwa ngomhla ka-7 ku-uNovemba 2026.