ukugeza (Cleansing Ritual): incazelo yephupho ngokwamasiko (amaZulu)
Njengoba kubhala uHoldstock, amaphupho esangoma esisodwa sigeza emfuleni noma echibini athathwa njengomyalezo wokuba sizihlanze. UHirst, ecaphuna uCallaway, uchaza ukuthi izinyanya kuthiwa zaziyalela abantu baseZulu ababesafuna ukuba yizangoma emaphusheni ukuba bathole izimpande zobulawu zokuzihlanza. Kubelaphi abangamaXhosa, ukuhlanjululwa kusetshenziswa futhi ukuze kuvulwe indlela eya emaphusheni. [1] [2]
Amagama
- IsiNgisi: Cleansing Ritual
- isiZulu: ukugeza
Uhlolojikelele
Ucwaningo lukaHoldstock lwamaphupho esangoma esisodwa lubhala ukuthi umyalezo wokuba sizihlanze wavela emaphusheni amaningana: kwamabili sigeza emfuleni noma echibini, kwelesithathu iwashi lasikhombisa ukuthi kufanele sizihlanze. Ubulawu, okuyizimpande okunzima ukuzithola, busetshenziswa ngabelaphi ukuze bazihlanze futhi bazihlambulule. UHirst, ecaphuna uCallaway, uchaza ukuthi izinyanya kuthiwa zaziyalela umuntu waseZulu owayesafuna ukuba isangoma emaphusheni ukuba athole futhi asebenzise izimpande zobulawu zokuzihlanza. Kubelaphi abangamaXhosa, ukuhlobana nakho kuya ngakolunye uhlangothi: uBührmann uchaza ukuhlanjululwa okuhloselwe ukuvula indlela eya emaphusheni, kanti uMlisa ubhala ukuthi oqeqeshwayo onamaphupho angacacile unikezwa ukuhlanzwa okuqinile.
Ingqikithi: Izinyanga, amasiko nokuvikela
isiZulu
ukugeza
UHoldstock ubhala ngesangoma esisodwa esaphupha sigeza emfuleni noma echibini, siphinde siboniswe ukuthi kufanele sizihlanze; la maphupho athathwa njengomyalezo wokuba sizihlambulule. UHirst, ecaphuna uCallaway, uchaza ukuthi izinyanya kuthiwa zaziyalela abantu baseZulu ababesafuna ukuba yizangoma emaphusheni ukuba bathole izimpande zobulawu zokuzihlanza. [1] [2]
| Ushintsho | Incazelo |
|---|---|
| Ukugeza emfuleni noma echibini | UHoldstock ubhala ngesangoma esaba namaphupho amabili anjalo, athathwa njengomyalezo wokuthi kufanele sizihlanze. [1] |
Imibuzo evamile
Kusho ukuthini ukuphupha uzihlanza?
Amaphupho alolu hlobo esangoma esisodwa athathwa njengomyalezo wokuba sizihlambulule, njengoba kubhala uHoldstock. UHirst, ecaphuna uCallaway, uchaza ukuthi izinyanya kuthiwa zaziyalela abantu baseZulu ababesafuna ukuba yizangoma emaphusheni ukuba bathole izimpande zokuzihlanza. [1] [2]
Kusho ukuthini ukuphupha ugeza emfuleni uma uyisangoma?
UHoldstock ubhala ngesangoma esaphupha kabili sigeza emfuleni noma echibini; lawo maphupho, kanye namanye, athathwa njengomyalezo wokuthi kufanele sizihlanze. [1]
Ukuhlanzwa kuhlobana kanjani namaphupho kubelaphi abangamaXhosa?
UBührmann uchaza ukuthi ukuhlanjululwa kwamaXhosa kuhloselwe ukuvula indlela eya emaphusheni, kanti uMlisa ubhala ukuthi oqeqeshwayo onamaphupho angacacile unikezwa ukuhlanzwa okuqinile. [3] [4]
Indlela yokucabanga ngaleli phupho
Bhala ukuthi ubani noma yini oyibonile, lokho ekwenzile nokuthi iphupho likwenze wazizwa kanjani. Iphupho elilodwa liyisiqalo sokuzindla, alisona isiprofetho, ukuxilongwa kwesifo noma isinqumo mayelana nobizo. Gcina imininingwane ku-ithuluzi lokuzindla ngephupho ngaphambi kokuba uyikhohlwe.
Izimpawu ezihlobene
Okuvamile
Ingqikithi efanayo
Joyina umphakathi
Joyina umphakathi ukuze nixoxe ngokuthi iphupho elifana naleli lichazwa kanjani emndenini wakini.
Imithombo
Le misebenzi eshicilelwe iyimithombo yezincazelo ezikuleli khasi.
Akukho ndima ecashuniwe kuleli khasi.
- T.L. Holdstock. Dreams of a Sangoma or Indigenous Healer. PDF page 5.
- Manton Hirst (2005). Dreams and Medicines: The Perspective of Xhosa Diviners and Novices in the Eastern Cape, South Africa. Informa UK Limited. printed page 1 (PDF page 2).
- M. Vera Bührmann. The role of the indigenous healer | Africa Insight. Africa Insight. PDF page 6.
- Lily-Rose Nomfundo Mlisa (2009). Ukuthwasa initiation of amagqirha: identity construction and the training of Xhosa women as traditional healers. University of the Free State. PDF page 249.
Kugcine ukubuyekezwa ngomhla ka-7 ku-uNovemba 2026.