ukuthwasa (Ancestral Calling): incazelo yephupho ngokwamasiko (amaZulu, amaXhosa)
Ekulandiseni kwamaZulu namaXhosa, amaphupho aqashelwa njengophawu lokuthi izinyanya zibiza umuntu ukuba abe isangoma. Ucwaningo olulodwa ngobizo lwamaZulu luthi lokhu kuvame ukuvela ngamaphupho anamandla ngezinyanya. Imithombo yamaXhosa ihlobanisa amaphupho anjalo nokugula, kanti omunye uthi amaphupho aqala kuqala, bese kulandela ukugula uma enganakwa. [1] [3] [5]
Amagama
- IsiNgisi: Ancestral Calling
- isiZulu: ukuthwasa
Uhlolojikelele
Ucwaningo lukaKubeka ngobizo lwamaZulu lokuthwasa luthi izangoma aziwukhethi lo msebenzi; zikhethwa yizinyanya, ngokuvamile ngamaphupho anamandla. Bobabili ababambiqhaza ocwaningweni bathi izinyanya zabanika iziqondiso emaphusheni, kwathi omunye waboniswa ukuthi aye kuphi nokuthi ubani owayezomthwasisa. KumaXhosa, umbiko kaBooi uthi ubizo luvame ukuziveza njengokugula okungaqondakali, kuhambisana namaphupho ngezinyanya. Umthombo omayelana namagqirha amaXhosa uthi maningi amaphupho, futhi ngokuhamba kwesikhathi aqala ukuzwakala kakhudlwana. Ucwaningo lukaMndende ngenkulumo yesiko lamaXhosa aluvumelani nezazi ezithi ukugula kuza kuqala: luthi amaphupho aqala kuqala, nokuthi ukuwaziba kuletha ukugula.
Ingqikithi: Izinyanga, amasiko nokuvikela
isiZulu
ukuthwasa
Ucwaningo lukaKubeka ngobizo lwamaZulu lokuthwasa luthi ubizo luvame ukuza ngamaphupho anamandla avela ezinyanyeni, nokuthi ngaphandle kwamaphupho anjalo ukuqeqeshwa kungama endleleni. Bobabili ababambiqhaza ocwaningweni bathi izinyanya zabanika iziqondiso emaphusheni; omunye waboniswa ukuthi aye kuphi ukuze kuqhubeke inqubo nokuthi ubani owayezomthwasisa. [1] [2]
isiXhosa
Umbiko kaBooi uthi kumaXhosa ubizo luvame ukuziveza njengokugula okungaqondakali, kuhambisana namaphupho ngezinyanya. Umthombo omayelana namagqirha amaXhosa uthi abantu ababiziwe baba namaphupho amaningi, athola incazelo ezwakala kakhudlwana ngokuhamba kwesikhathi. Ucwaningo lukaMndende ngenkulumo yesiko lamaXhosa luthi amaphupho awuphawu lokuqala, nokuthi ukuwaziba yikho okuletha ukugula. [3] [4] [5]
Imibuzo evamile
Yiziphi izimpawu zokubizwa yizinyanya emaphusheni?
Ucwaningo lukaKubeka ngobizo lwamaZulu lokuthwasa luthi luvame ukuza ngamaphupho anamandla avela ezinyanyeni. Bobabili ababambiqhaza bathi izinyanya zabanika iziqondiso emaphusheni, kwathi omunye waboniswa ukuthi aye kuphi nokuthi ubani owayezomthwasisa. [1] [2]
Yini eba uphawu lokuqala lokuthwasa, iphupho noma ukugula?
Imithombo iyahluka. Umbiko kaBooi uthi ubizo luvame ukuziveza njengokugula okungaqondakali okuhambisana namaphupho. Ucwaningo lukaMndende ngenkulumo yesiko lamaXhosa luthi amaphupho aqala kuqala, nokuthi ukuwaziba kuletha ukugula. [3] [5]
Ingabe la maphupho aya ngokuya ecaca ngesikhathi sokuqeqeshwa?
Umthombo omayelana namagqirha amaXhosa uthi la maphupho kunzima ukuwaqonda ekuqaleni, kodwa ngokuhamba kwesikhathi aqala ukuzwakala kakhudlwana, ikakhulukazi lapho umuntu eseba ithwasa ngaphansi kwegqirha elisebenzayo. [4]
Indlela yokucabanga ngaleli phupho
Bhala ukuthi ubani noma yini oyibonile, lokho ekwenzile nokuthi iphupho likwenze wazizwa kanjani. Iphupho elilodwa liyisiqalo sokuzindla, alisona isiprofetho, ukuxilongwa kwesifo noma isinqumo mayelana nobizo. Gcina imininingwane ku-ithuluzi lokuzindla ngephupho ngaphambi kokuba uyikhohlwe.
Izimpawu ezihlobene
Okuvamile
Ingqikithi efanayo
Joyina umphakathi
Joyina umphakathi ukuze nixoxe ngokuthi iphupho elifana naleli lichazwa kanjani emndenini wakini.
Imithombo
Le misebenzi eshicilelwe iyimithombo yezincazelo ezikuleli khasi.
Akukho ndima ecashuniwe kuleli khasi.
- Nompumelelo Prudence Kubeka (2016). The psychological perspective on Zulu ancestral calling: A phenomenological study. University of Pretoria. PDF page 21.
- Nompumelelo Prudence Kubeka (2016). The psychological perspective on Zulu ancestral calling: A phenomenological study. University of Pretoria. PDF page 67.
- Beauty N Booi; David J. A Edwards (2014). Becoming a Xhosa healer: Nomzi. Indo-Pacific Journal of Phenomenology. 'Nomzi's story' narrative section.
- Siphiwo Douglas Meveni (2014). Spirit possession and social panic: Amakhosi possession and behaviour among learners in selected schools in Mdantsane Township (MSocSci, Anthropology). University of Fort Hare. PDF page 30.
- Nokuzola Mndende (2002). Signifying practices : Amaxhosa ritual speech. academia.edu (upload). PDF page 79.
Kugcine ukubuyekezwa ngomhla ka-7 ku-uNovemba 2026.