ukuthwasa (Ancestral Calling): intsingiselo yephupha ngokwezithethe (amaZulu, amaXhosa)
Kwiingxelo zamaZulu namaXhosa, amaphupha abonwa njengophawu olwaziwayo lokuba izinyanya zibiza umntu ukuba abe isangoma. Uphononongo olunye ngobizo lwamaZulu luthi oku kudla ngokubonakala ngamaphupha anamandla ngezinyanya. Imithombo yamaXhosa inxulumanisa amaphupha anjalo nokugula, yaye omnye umthombo uthi amaphupha afika kuqala, kuze kulandele ukugula ukuba akahoywa. [1] [3] [5]
Amagama
- IsiNgesi: Ancestral Calling
- isiZulu: ukuthwasa
Amagqabantshintshi
Uphononongo lukaKubeka ngobizo lwezinyanya kumaZulu luthi izangoma aziwukhethi lo msebenzi; zikhethwa zizinyanya, ngokuqhelekileyo ngamaphupha anamandla. Bobabini abathathi-nxaxheba kolu phononongo bathi izinyanya zabanika imiyalelo emaphupheni, yaye omnye waboniswa indawo amakaye kuyo nokuba ngubani owayeza kumngenisa kolu qeqesho. KumaXhosa, ingxelo kaBooi ithi ubizo ludla ngokuzibonakalisa njengesigulo esingaqondakaliyo, sikhatshwa ngamaphupha ngezinyanya. Umthombo omnye ongabavumisi bamaXhosa uthi amaphupha maninzi, yaye aye acace ngakumbi ekuhambeni kwexesha. Uphononongo lukaMndende ngentetho yesithethe yamaXhosa aluvumelani nabaphengululi ababeka ukugula kuqala: luthi amaphupha afika kuqala, yaye ukungawahoyi kubangela ukugula.
Umxholo: Amaxhwele, amasiko nokukhuselwa
isiZulu
ukuthwasa
Uphononongo lukaKubeka ngobizo lwezinyanya kumaZulu luthi ubizo ludla ngokubonakala ngamaphupha anamandla avela kwizinyanya, kwaye ngaphandle kwamaphupha anjalo uqeqesho lunokuma. Bobabini abathathi-nxaxheba kolu phononongo bathi izinyanya zabanika imiyalelo emaphupheni; omnye waboniswa indawo amakaye kuyo ukuze aqalise le nkqubo nokuba ngubani owayeza kumngenisa kuyo. [1] [2]
isiXhosa
Ingxelo kaBooi ithi kumaXhosa ubizo ludla ngokuzibonakalisa njengesigulo esingaqondakaliyo, sikhatshwa ngamaphupha ngezinyanya. Umthombo omnye ongabavumisi bamaXhosa uthi abantu ababizwayo baba namaphupha amaninzi, aze acace ngakumbi ekuhambeni kwexesha. Uphononongo lukaMndende ngentetho yesithethe yamaXhosa luthi amaphupha luphawu lokuqala, yaye ukungawahoyi kuko okubangela ukugula. [3] [4] [5]
Imibuzo eqhelekileyo
Zeziphi iimpawu zobizo lwezinyanya emaphupheni?
Uphononongo lukaKubeka ngobizo lwezinyanya kumaZulu luthi ubizo ludla ngokubonakala ngamaphupha anamandla avela kwizinyanya. Bobabini abathathi-nxaxheba bathi izinyanya zabanika imiyalelo emaphupheni, yaye omnye waboniswa indawo amakaye kuyo nokuba ngubani owayeza kumngenisa kolu qeqesho. [1] [2]
Ngaba iphupha okanye ukugula luphawu lokuqala lokuthwasa?
Imithombo ayivumelani. Ingxelo kaBooi ithi ubizo ludla ngokuzibonakalisa njengesigulo esingaqondakaliyo sikhatshwa ngamaphupha. Uphononongo lukaMndende ngentetho yesithethe yamaXhosa luthi amaphupha afika kuqala, yaye ukungawahoyi kuzisa ukugula. [3] [5]
Ngaba la maphupha acaca ngakumbi ngexesha loqeqesho?
Umthombo omnye ongabavumisi bamaXhosa uthi ekuqaleni kunzima ukuwaqonda la maphupha, kodwa aye acace ngakumbi ekuhambeni kwexesha, ingakumbi xa umntu sele engumfundi ophantsi komvumisi osebenzayo. [4]
Indlela yokucingisisa ngeli phupha
Bhala phantsi ukuba ubone bani okanye ntoni, ukuba benze ntoni, nendlela elivakale ngayo iphupha. Iphupha elinye sisiqalo sokucingisisa, asiloxela ikamva, asiloxilongo, yaye alisosigqibo malunga nobizo. Gcina iinkcukacha kwi-isixhobo sokucingisisa ngephupha ngaphambi kokuba uzilibale.
Iimpawu ezinxulumene neli
Ngokubanzi
Umxholo ofanayo
Joyina uluntu
Joyina uluntu ukuze uthethe ngendlela iphupha elifana neli elitolikwa ngayo kusapho lwakho.
Imithombo
Le misebenzi ipapashiweyo yimithombo yeenkcazelo ezikweli phepha.
Akukho sicatshulwa kweli phepha.
- Nompumelelo Prudence Kubeka (2016). The psychological perspective on Zulu ancestral calling: A phenomenological study. University of Pretoria. PDF page 21.
- Nompumelelo Prudence Kubeka (2016). The psychological perspective on Zulu ancestral calling: A phenomenological study. University of Pretoria. PDF page 67.
- Beauty N Booi; David J. A Edwards (2014). Becoming a Xhosa healer: Nomzi. Indo-Pacific Journal of Phenomenology. 'Nomzi's story' narrative section.
- Siphiwo Douglas Meveni (2014). Spirit possession and social panic: Amakhosi possession and behaviour among learners in selected schools in Mdantsane Township (MSocSci, Anthropology). University of Fort Hare. PDF page 30.
- Nokuzola Mndende (2002). Signifying practices : Amaxhosa ritual speech. academia.edu (upload). PDF page 79.
Igqityelwe ukuhlaziywa ngomhla we-umhla we-7 ku-Novemba 2026.